Onderzoek organisatiestructure binnenvaart

Een vooraanstaande rederij heeft MarQuTec-Management gevraagd te onderzoeken waar de belangrijkste winstpunten liggen om hun kapiteins sterker naar voren te laten komen. Op basis daarvan hebben wij een verdiepend onderzoek uitgevoerd naar het functioneren van kapiteins binnen de context van hun organisatie. Daarbij is niet alleen gekeken naar het handelen van de kapitein zelf, maar vooral naar de factoren die dat handelen beïnvloeden, zoals rolhelderheid, mandaat, ondersteuning, afstemming tussen schip en wal en de inrichting van de organisatie.

De uitkomsten van dit onderzoek vormen een belangrijke basis voor verbetering aan de kant van de walorganisatie. Het onderzoek laat zien dat professioneel functioneren aan boord niet alleen afhangt van de kwaliteiten van de kapitein, maar ook van de voorwaarden die de organisatie creëert. Daarmee biedt het concrete aanknopingspunten om de rol van de walorganisatie te versterken, zodat kapiteins beter tot hun recht komen en hun vakmanschap, leiderschap en verantwoordelijkheid zichtbaarder en effectiever kunnen inzetten.

COM-B

In het onderzoek heeft MarQuTec-Management onder meer gewerkt met het COM-B model om beter te begrijpen welke factoren het gedrag en functioneren van kapiteins beïnvloeden. COM-B laat zien dat professioneel handelen ontstaat uit de combinatie van Capability (kennis en vaardigheden), Opportunity (de organisatorische en praktische randvoorwaarden) en Motivation (de drijfveren om gedrag daadwerkelijk te laten zien). Juist daardoor helpt het model om niet alleen naar de kapitein zelf te kijken, maar ook naar de rol van de organisatie.

In het onderzoek is naast COM-B ook gekeken naar Mintzberg, omdat zijn organisatiedenken helpt om de factor Opportunity beter te begrijpen. Opportunity gaat over de omstandigheden waaronder kapiteins hun vakmanschap kunnen inzetten: duidelijke rollen, passende verantwoordelijkheden, goede afstemming en een structuur die werkt in de praktijk. Mintzberg maakt zichtbaar dat gedrag in organisaties niet alleen voortkomt uit individuele kwaliteiten, maar ook uit de manier waarop het werk georganiseerd en gecoördineerd is. Dat is in de binnenvaart van groot belang, omdat kapiteins alleen goed kunnen functioneren wanneer de organisatie aan boord en aan de wal hun professionele rol ook daadwerkelijk ondersteunt.

Vanuit datzelfde inzicht wordt ook duidelijk dat training op zichzelf niet genoeg is. Training versterkt vooral kennis en vaardigheden, maar heeft beperkt effect wanneer motivatie ontbreekt of wanneer de organisatorische randvoorwaarden niet kloppen. Zonder professionele ruimte, helder mandaat en werkbare ondersteuning vanuit de organisatie verdwijnt nieuw gedrag snel weer naar de achtergrond. Duurzame verbetering vraagt daarom om een combinatie van bekwaamheid, motivatie en een structuur die professioneel handelen mogelijk maakt.

Organisatie structuren